Trong xu hướng sử dụng năng lượng tái tạo, EPC và PPA là hai mô hình phổ biến giúp doanh nghiệp triển khai điện mặt trời. EPC tập trung vào thiết kế, cung cấp và thi công hệ thống; trong khi PPA là hình thức bên thứ ba đầu tư hệ thống và bán điện cho doanh nghiệp theo hợp đồng. Việc lựa chọn mô hình phù hợp cần dựa trên nhu cầu sử dụng điện, khả năng đầu tư và mục tiêu tài chính của doanh nghiệp.
1. Tìm hiểu mô hình EPC và PPA
1.1 Mô hình EPC
EPC là viết tắt của Engineering – Procurement – Construction, lần lượt có nghĩa là Thiết kế – Mua sắm – Thi công.
Trong lĩnh vực năng lượng mặt trời, mô hình EPC là hình thức doanh nghiệp hoặc chủ đầu tư thuê một đơn vị chuyên nghiệp thực hiện toàn bộ hoặc phần lớn quá trình triển khai dự án, từ khảo sát, thiết kế, cung cấp thiết bị đến thi công, nghiệm thu và bàn giao.
Có thể hiểu đơn giản, chủ đầu tư là bên bỏ vốn xây dựng hệ thống, còn nhà thầu EPC chịu trách nhiệm biến phương án đầu tư thành một hệ thống hoàn chỉnh có khả năng vận hành.
Ưu điểm. Một trong những lợi thế lớn nhất của mô hình EPC là chủ đầu tư có quyền sở hữu và kiểm soát hệ thống sau khi hoàn thành.
Doanh nghiệp có thể chủ động:
- Lựa chọn quy mô hệ thống.
- Lựa chọn thiết bị.
- Kiểm soát phương án thiết kế.
- Quản lý vận hành.
- Khai thác lợi ích từ hệ thống trong thời gian dài.
Nếu có nguồn vốn phù hợp và kế hoạch sử dụng điện lâu dài, mô hình EPC có thể mang lại hiệu quả kinh tế đáng kể trong suốt vòng đời dự án.
Hạn chế. Nhược điểm lớn nhất của EPC là yêu cầu vốn đầu tư ban đầu.
Bên cạnh đó, chủ đầu tư cũng cần quan tâm đến các yếu tố rủi ro trong quá trình đầu tư, vận hành.
- Lựa chọn nhà thầu có năng lực.
- Chất lượng thiết bị.
- Chi phí vận hành và bảo trì.
- Hiệu suất thực tế của hệ thống cần được đánh giá dựa trên điều kiện vận hành và khả năng tạo điện thực tế.
- Doanh nghiệp cũng cần xem xét các rủi ro có thể phát sinh trong quá trình đầu tư và vận hành hệ thống.
Vì vậy, trước khi triển khai, doanh nghiệp nên đánh giá tổng thể cả hiệu quả kỹ thuật lẫn tài chính.
1.2 Mô hình PPA
PPA là viết tắt của Power Purchase Agreement, thường được hiểu là hợp đồng mua bán điện.
Khác với EPC, trong mô hình PPA, khách hàng không nhất thiết phải trực tiếp bỏ vốn để xây dựng hệ thống điện mặt trời. Một bên thứ ba có thể đầu tư, sở hữu và vận hành hệ thống, sau đó bán lượng điện được tạo ra cho khách hàng theo các điều khoản đã thỏa thuận trong hợp đồng.
Mô hình này giúp doanh nghiệp có thể tiếp cận nguồn điện tái tạo mà không phải tự thực hiện toàn bộ khoản đầu tư ban đầu.
Ưu điểm
Lợi thế nổi bật của PPA là giảm áp lực về vốn đầu tư ban đầu cho doanh nghiệp.
Thay vì phải bỏ một khoản vốn lớn để xây dựng hệ thống, doanh nghiệp có thể sử dụng nguồn điện được tạo ra từ hệ thống của bên đầu tư và thanh toán theo hợp đồng.
Mô hình này có thể phù hợp với các doanh nghiệp có nhu cầu:
- Doanh nghiệp muốn sử dụng nguồn năng lượng tái tạo mà không cần trực tiếp đầu tư hệ thống.
- Hạn chế về nguồn vốn đầu tư.
- Không muốn trực tiếp quản lý hệ thống.
- Muốn giảm một phần chi phí liên quan đến vận hành và bảo trì.
- Doanh nghiệp có nhu cầu sử dụng nguồn điện ổn định trong thời gian dài và muốn chủ động kiểm soát chi phí điện.
Hạn chế
Mặc dù giảm áp lực vốn ban đầu, PPA cũng có những điểm doanh nghiệp cần cân nhắc.
Khách hàng thường không trực tiếp sở hữu hệ thống trong thời gian hợp đồng. Ngoài ra, hiệu quả tài chính phụ thuộc nhiều vào các điều khoản được thỏa thuận giữa hai bên.
Do đó, trước khi ký hợp đồng PPA, doanh nghiệp nên xem xét kỹ:
- Thời hạn hợp đồng.
- Giá điện và phương thức tính giá.
- Cơ chế điều chỉnh giá nếu có.
- Cần xác định rõ trách nhiệm vận hành và bảo trì hệ thống trong quá trình sử dụng.
- Quyền sở hữu hệ thống.
- Điều kiện chấm dứt hợp đồng.
- Phương án xử lý hệ thống khi hợp đồng kết thúc.
2. Nên lựa chọn mô hình EPC hay PPA?
Không có một mô hình phù hợp với tất cả doanh nghiệp. Việc lựa chọn phụ thuộc vào nguồn vốn, nhu cầu sử dụng điện, mục tiêu đầu tư và chiến lược năng lượng dài hạn.
2.1 Doanh nghiệp nên chọn EPC khi nào?
Mô hình EPC có thể phù hợp nếu doanh nghiệp:
- Có nguồn vốn đầu tư ban đầu.
- Muốn sở hữu hệ thống.
- Có kế hoạch sử dụng hệ thống điện mặt trời trong thời gian dài.
- Muốn chủ động lựa chọn thiết bị phù hợp với nhu cầu sử dụng và ngân sách đầu tư.
- Muốn kiểm soát việc vận hành hệ thống.
- Có khả năng quản lý hoặc thuê đơn vị bảo trì.
Đặc biệt, nếu doanh nghiệp xác định sử dụng hệ thống trong thời gian dài thì việc đầu tư trực tiếp có thể là một phương án đáng cân nhắc.
2.2 Doanh nghiệp nên chọn PPA khi nào?
PPA có thể phù hợp với doanh nghiệp:
- Muốn giảm áp lực đầu tư ban đầu.
- Muốn sử dụng nguồn điện tái tạo mà không cần trực tiếp đầu tư hệ thống.
- Không muốn trực tiếp quản lý hệ thống.
- Muốn chuyển một phần trách nhiệm vận hành sang đơn vị đầu tư.
- Nhu cầu sử dụng nguồn điện ổn định trong thời gian dài và muốn tối ưu chi phí điện.
Tuy nhiên, doanh nghiệp cần đọc kỹ hợp đồng và đánh giá tổng chi phí trong toàn bộ thời hạn PPA trước khi đưa ra quyết định.
3. Những lưu ý quan trọng khi lựa chọn mô hình EPC và PPA
Doanh nghiệp không nên chỉ dựa vào chi phí đầu tư ban đầu để lựa chọn giữa hai mô hình. Thay vào đó, cần đánh giá tổng thể hiệu quả kinh tế trong toàn bộ vòng đời dự án.
Một số yếu tố cần đặc biệt chú ý gồm:
- Chất lượng thiết bị: Thiết bị có chất lượng phù hợp giúp hệ thống hoạt động ổn định và duy trì hiệu suất trong thời gian dài.
- Năng lực nhà cung cấp: Một đối tác có kinh nghiệm sẽ giúp hạn chế rủi ro trong quá trình thiết kế, thi công và vận hành.
- Điều khoản hợp đồng: Đặc biệt với PPA, các điều khoản liên quan đến giá điện, thời hạn và trách nhiệm của mỗi bên cần được làm rõ.
- Hiệu quả tài chính: Doanh nghiệp nên tính toán chi phí và lợi ích trong toàn bộ thời gian sử dụng thay vì chỉ xem xét chi phí ban đầu.
- Khả năng vận hành lâu dài: Một hệ thống hiệu quả không chỉ phụ thuộc vào quá trình lắp đặt mà còn cần được giám sát, bảo trì và xử lý sự cố đúng cách.
4. Kết luận
Mô hình EPC và PPA đều mang đến những phương án khác nhau để doanh nghiệp triển khai và sử dụng nguồn năng lượng tái tạo.
Nếu EPC phù hợp với doanh nghiệp có khả năng đầu tư, mong muốn sở hữu và chủ động quản lý hệ thống thì PPA có thể phù hợp với doanh nghiệp muốn giảm áp lực vốn ban đầu và sử dụng điện theo một thỏa thuận mua bán điện dài hạn.
Thường xuyên theo dõi website FreeSolar để cập nhật thêm những thông tin, kiến thức và xu hướng mới nhất về năng lượng mặt trời!
Câu hỏi thường gặp
1. Mô hình EPC có cần vốn đầu tư ban đầu không?
Có. Trong mô hình EPC, chủ đầu tư thường trực tiếp bỏ vốn để xây dựng hệ thống và thanh toán chi phí cho nhà thầu EPC theo hợp đồng.
2. Ai chịu trách nhiệm bảo trì trong mô hình PPA?
Điều này phụ thuộc vào nội dung hợp đồng. Trong nhiều mô hình PPA, bên đầu tư chịu trách nhiệm vận hành và bảo trì hệ thống, nhưng doanh nghiệp cần kiểm tra cụ thể các điều khoản trước khi ký.
3. PPA có phù hợp với doanh nghiệp sản xuất không?
Có thể phù hợp, đặc biệt với những doanh nghiệp có nhu cầu sử dụng điện ổn định và muốn tiếp cận nguồn năng lượng tái tạo nhưng không muốn tự bỏ toàn bộ vốn đầu tư hệ thống.
>> Bài viết liên quan:
